Psikologët paralajmërojnë se fëmijët mund të zhvillojnë varësi nga ekrani dhe madje të përjetojnë simptoma të abstinencës, por lajmi i mirë është se problemi mund të zgjidhet.
Ndërsa diskutimi i marrëdhënies midis fëmijëve dhe adoleshentëve dhe ekraneve mund të duket i lodhshëm, është e rëndësishme që prindërit të vazhdojnë të monitorojnë sjelljen e fëmijëve të tyre dhe shenjat e mundshme të një krize, shkruan Parents.
“Ndërsa ende nuk i kuptojmë plotësisht pasojat afatgjata të kësaj dinamike të re dixhitale, të dhënat e disponueshme sugjerojnë fuqimisht efektin e saj të dëmshëm në shëndetin mendor dhe mirëqenien e fëmijëve tanë”, thotë Kellyn Smythe, drejtoreshë e pranimeve në Pacific Quest, një strukturë që ndihmon adoleshentët të shërohen nga varësia nga mediat sociale dhe ekranet.
Adoleshenti mesatar kalon pothuajse pesë orë në ditë në mediat sociale, sipas një sondazhi të Gallup në vitin 2023, dhe një studim i të njëjtit vit sugjeron se zakoni i kontrollit të mediave sociale në adoleshencën e hershme mund të ndryshojë ndjeshmërinë e trurit ndaj shpërblimeve dhe ndëshkimeve.
Një sondazh i Qendrës Kërkimore Peë në vitin 2025 zbuloi se shumica e prindërve raportojnë se fëmijët e tyre midis moshës 2 dhe 7 vjeç përdorin telefona inteligjentë. Hulumtimet e fundit sugjerojnë se varësia nga ekrani mund të jetë më e rëndësishme sesa sasia e kohës që kalon para tij, pasi njerëzit që ndihen të varur janë në rrezik më të madh për probleme të shëndetit mendor, transmeton Klankosova.tv.
Çfarë është varësia nga ekrani?
“Thënë thjesht, nëse fëmija juaj zgjedh rregullisht kohën para ekranit mbi përvojat e botës reale dhe nuk mund të ndalet, ai konsiderohet ‘i varur nga ekrani’”, thotë Smythe.
Ekranet përfshijnë telefonat inteligjentë, tabletët, kompjuterët dhe televizorët, dhe varësia zhvillohet për shkak të stimulimit që ofron teknologjia. Mediat sociale, për shembull, stimulojnë lirimin e dopaminës, një neurotransmetues i njohur si kimikati “që të bën të ndihesh mirë”.
“Individët e prekur nga varësia nga ekrani gradualisht zhyten më shumë në kohën para ekranit deri në atë pikë sa tejkalon aftësinë e tyre për ta kontrolluar atë”, shpjegon Dr. Matt Glowiak, specialist kryesor i varësisë në Recovered.org.
“Ata kalojnë më shumë kohë para një ekrani sesa kishin ndërmend, madje edhe në dëm të gjithçkaje tjetër në jetën e tyre. Kur nuk janë para një ekrani, mendimet dhe ndjenjat e tyre mungojnë pothuajse plotësisht nga bota reale, ndërsa mendojnë në mënyrë obsesive për përdorimin e tyre të ardhshëm.” Fëmijët dhe adoleshentët mund ta kenë më të vështirë ta njohin problemin dhe të ndalojnë.
“Ndërsa shumë të rritur mund ta njohin përfundimisht përdorimin problematik, por kanë vështirësi ta ndalojnë, fëmijët dhe adoleshentët shpesh nuk janë as të vetëdijshëm për problemin për shkak të fazës së tyre të zhvillimit. Kjo bëhet ‘normalja e re’,” shton Dr. Glowiak.
Shenjat që tregojnë se fëmija juaj mund të jetë i varur
Smythe i inkurajon prindërit e adoleshentëve të kenë kujdes për disa shenja. Këto përfshijnë shmangien e rregullt të përvojave të jetës reale, si kalimi i kohës me miqtë, sportet dhe ngjarjet familjare në favor të kohës para ekranit, si dhe nervozizmin ose shpërthimet e zemërimit kur vendosen kufizime.
Një tjetër sinjal paralajmërues është përdorimi i ekraneve si mjet për rregullimin emocional, si kur një adoleshent ndjen nevojën për të përdorur një pajisje gjatë darkës familjare.
Tregues të tjerë përfshijnë mungesat në shkollë, shenjat e ankthit ose depresionit, ndryshimet në peshë ose nivelin e aktivitetit dhe shmangien e ngjarjeve tipike shoqërore si vallëzimet në shkollë, fjetjet në shtëpi ose pushimet familjare.
Tek fëmijët më të vegjël, prindërit mund të vërejnë preokupim intensiv me ekranet, humbje interesi në aktivitete të tjera, frustrim kur nuk mund të përdorin pajisje dhe një rritje të vazhdueshme të kohës së dëshiruar para ekranit.
