Ministrat e BE-së po afrohen drejt një marrëveshjeje për targetin klimatik 2040 të vendeve të bllokut, me një klauzolë të propozuar “frenimi” që ofron fleksibilitet nëse pyjet e Evropës nuk arrijnë të thithin karbonin e mjaftueshëm.
Kjo “klauzolë frenimi” mund t’i lejojë Bashkimit Evropian të zbusë objektivin klimatik të 2040-ës në vitet e ardhshme, duke dhënë vendeve pak hapësirë veprimi nëse pyjet nuk arrijnë të thithin sasinë e duhur të dyoksidit të karbonit për të arritur qëllimin.
Sipas një projekt-propozimi kompromisi, vendet e BE-së po shqyrtojnë mundësinë e një përshtatjeje të objektivit nëse aktivitetet e pyjeve dhe përdorimit të tokës, të cilat luajnë një rol thelbësor në thithjen e emetimeve, dështojnë. Qëllimi është të krijohet një fleksebiltet pa e rrezikuar synimin e përgjithshëm klimatik të bllokut, raporton RFI.
Ministrat e mjedisit të BE-së pritet të takohen më 4 nëntor për të finalizuar objektivin e ri 2040, në kohën e duhur që Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, të marrë një angazhim të ri në samitin klimatik Cop30, që hapet më 6 nëntor.
Franca kërkon fleksibilitet
Komisioni Evropian ka thënë se blloku duhet të synojë ulje me 90% të emetimeve që ngrohën planetin deri në 2040, krahasuar me nivelet e vitit 1990. Megjithatë, disa shtete anëtare kanë rezerva, sidomos ato me industri me konsum të lartë energjie që përballen me vështirësi konkurruese.
Klauzola e re, e përfshirë në projektin e fundit, do t’i lejojë Brukselit të propozojë një “përshtatje të objektivit të ndërmjetëm 2040” brenda kufijve të mundshëm të mangësive.
Në të njëjtën kohë, Komisioni mund të sjellë masa shtesë për të rikthyer sektorin e përdorimit të tokës në rrugën e duhur, duke sugjeruar se çdo lehtësim i objektivit mund të jetë i përkohshëm dhe i menaxhuar me kujdes.
Ideja pasqyron një propozim francez të bërë javën e kaluar, që kërkonte një “frenë emergjence”, një ulje prej 3% të objektivit 90%, nëse sektorët e përdorimit të tokës dhe pyjeve mbeteshin pas.
Franca argumenton se ky frenim do të funksiononte si masa pragmatike mbrojtëse, duke siguruar që synimet klimatike të Evropës të mbeten realiste përballë sfidave natyrore dhe ekonomike.
Sfida reale
Sektori i pyjeve dhe përdorimit të tokës në Evropë ka parë rënien e kapacitetit të thithjes së karbonit me pothuajse një të tretën gjatë një dekade. Arsyet variojnë nga zjarret e përkeqësuar dhe dëmtuesit e bimëve, deri te shfrytëzimi i paqëndrueshëm i pyjeve, të gjitha duke e bërë sinkun natyror të karbonit më pak të besueshëm se më parë.
Bisedime të vështira përpara
Debati mbi klauzolën e frenimit shtohet mbi pika të tjera kontestuese. Disa vende kanë kërkuar të drejtën për të rishikuar objektivin e 2040 çdo dy vjet, një lëvizje që kritikët thonë se mund të dobësojë sigurinë afatgjatë klimatike. Të tjerët duan më shumë hapësirë për të përdorur kredi karboni të huaja për të përmbushur pjesën e tyre të uljes 90%.
Megjithatë, negociatorët do të kenë nevojë për mbështetjen e të paktën 15 nga 27 shtetet anëtare të BE-së që marrëveshja të miratohet.
Ka gjithsesi shenja optimizmi. Danimarka, e cila aktualisht mban presidencën e rrotullueshme të BE-së dhe ka hartuar kompromisin e fundit, beson se yjet mund të jenë duke u përputhur për një marrëveshje.
“Me COP30 gati të fillojë, kjo është koha për të rënë dakord mbi objektivin e 2040,” tha një zëdhënës danez. “Të gjitha përbërësit e nevojshëm janë tani në vend për të arritur një marrëveshje.”
Ndërsa grupet mjedisore mund të rezistojnë ndaj çdo lehtësimi të objektivit 2040, kompromisi mund të gjejë ekuilibrin politik që i përfshin të gjitha palët – ambicioz sa për të ruajtur kredibilitetin e BE-së në drejtimin klimatik, por fleksibël për të pranuar rolin e paparashikueshëm të natyrës në llogaritjen klimatike.
